અબોલા લેનાર

એ કેવી રીતે વર્તે છે

એ ઇચ્છે છે કે કંઈ સમજાવ્યા વગર વાત પૂરી થઈ જાય. ટૂંકા જવાબોથી એ નક્કી કરે છે કે શું કહેવાય અને શું નહીં: ખભા ઉલાળવા, એક “કદાચ”, એક સપાટ “ખબર નથી”. દરેક જવાબ મહેનત પાછી તમારા પર નાખે છે. તમે મૌન ભરો છો, એના મનમાં શું છે એનું અનુમાન કરો છો, વધુ સવાલ પૂછો છો, અને જે સવાલનો જવાબ એક શબ્દમાં અપાય, એનો જવાબ બરાબર એક શબ્દમાં જ મળે છે. આ એટલે ચાલે છે કે મૌન અકળાવે છે, અને જેને સૌથી વધુ અકળામણ થાય એ સામાન્ય રીતે બોલવા, કાલાવાલા કરવા કે હાર માની લેવા લાગે છે.

એ કેવું બોલે છે

• કદાચ.
• ખબર નહીં. મને શું કામ પૂછે છે?
• જે છે એ છે.

શું અસર કરે છે

એવો સાચો સવાલ, જેનો જવાબ ખભા ઉલાળીને ન આપી શકાય, એની સામે એ ખૂલે છે. દબાણથી નહીં પણ જિજ્ઞાસાથી ખુલ્લા સવાલ પૂછો: એ શું વિચારે છે, કે આ વાત કેમ અઘરી લાગે છે. પછી રાહ જુઓ. વિરામને ભર્યા વગર રહેવા દો. એ થોડું પણ કહે, તો તમારા હવે પછીના મુદ્દા પર જવાને બદલે એ ટુકડામાં રસ બતાવો. કેટલાક દાવ સુધી સૂર એકસરખો રાખો, અને અત્યારે સમય યોગ્ય ન હોય તો પછીથી જવાબ આપવાનો વિકલ્પ આપો. ધીરજ અને સતત રસથી ચૂપ રહેવા કરતાં બોલવું વધુ સલામત લાગવા માંડે છે.

તમારો જવાબમને કોઈ ઉતાવળ નથી. તને આ બધું કેવું લાગ્યું? તું તૈયાર હોય ત્યારે મને સાંભળવું ગમશે.

શું ઊલટું પડે છે

વધુ દબાણ કરવાથી એ વધુ બંધ થઈ જાય છે. ઝડપી સવાલોનો મારો, એના મૌનની ફરિયાદ, કે હા કે નામાં જવાબ મળે એવા સવાલો, આ બધું એને ટૂંકો જવાબ આપવાનો કે ચાલ્યા જવાનો સહેલો રસ્તો આપે છે. દરેક વિરામ તમારાં પોતાનાં અનુમાનોથી ભરી દેવાથી એ એક શબ્દમાં હા કહીને કંઈ કહ્યા વગર છૂટી જાય છે. સામે તમે પણ અતડા થઈ જાઓ, તો વાત ત્યાં જ પૂરી થાય છે, અને એને એ જ તો જોઈતું હતું.