અમલદાર

એ કેવી રીતે વર્તે છે

અમલદાર તમારું કામ પતાવીને પછીની વ્યક્તિ પર જવા માગે છે: કોઈ અપવાદ નહીં, કોઈ દાખલો નહીં, કંઈ અંગત નહીં. એ કાર્યવાહીની ભાષામાં, “આ માન્ય રખાતું નથી” જેવાં વાક્યોમાં બોલે છે, તમારે ભરવાનું હતું એ ફોર્મ ટાંકે છે, અને યાદ અપાવે છે કે નિયમો બનાવવાનું કામ એનું નથી. આ એટલે ચાલે છે કે મનાવવા જેવું કોઈ દેખાતું જ નથી. આજીજી સામે નિયમ આવે છે, ગુસ્સા સામે બંધ બારી આવે છે, અને તમે એવી ખાતરી સાથે નીકળો છો કે કંઈ શક્ય જ નહોતું. સિસ્ટમમાં ઘણી વાર થોડી ઢીલ હોય છે, પણ આ ભૂમિકા એ છુપાવવા માટે જ બનેલી છે.

એ કેવું બોલે છે

• એવું ન થાય. નિયમો બનાવવાનું મારું કામ નથી, મારું કામ એનો અમલ કરવાનું છે.
• આ ફોર્મમાં લાગણીઓ માટે કોઈ ખાનું નથી.
• આપ અપીલ કરી શકો છો. અપીલની મુદત ગયા માર્ચમાં ખૂલી હતી અને ગયા માર્ચમાં જ બંધ થઈ ગઈ.

શું અસર કરે છે

એ ધીરજથી રજૂ થયેલા, નક્કર, માનવીય કેસ સામે નમતું જોખે છે, એવો કેસ જે એક ઓફિસને નહીં, પણ એક માણસને કહેવાયો હોય. પહેલા ઇનકારો દરમિયાન શાંત રહો; એ અપેક્ષા રાખે છે કે તમે હાર માની લેશો કે ભડકી ઊઠશો. તમારો કેસ ચોક્કસ, સાદી હકીકતોમાં કહો, એવી હકીકતો જે કોઈ ફોર્મના ખાનામાં સમાય નહીં. પછી સીધું, માણસથી માણસની જેમ, પૂછો કે તમારા જેવો કેસ કોણ જોઈ શકે. અવાજ ઊંચો કર્યા વગર વારંવાર હકીકતો પર પાછા આવો. કડક સિસ્ટમમાં કામ કરતા લોકો સામેની વ્યક્તિને જુએ, ત્યારે ઘણી વાર કોઈ રસ્તો શોધી કાઢે છે.

તમારો જવાબહું સમજું છું કે આપ નિયમોનો અમલ કરો છો. મારા પિતા હોસ્પિટલમાં હતા, એટલે છેલ્લી તારીખ ચૂકાઈ ગઈ. આવો કેસ કોણ જોઈ શકે?

શું ઊલટું પડે છે

બૂમો પાડવાથી કે ધમકી આપવાથી એને ફાઇલ બંધ કરીને પછીનો નંબર બોલાવવાનું કારણ મળે છે. નિયમો મૂર્ખામીભર્યા છે એવી દલીલ એને પોતાના જ કામ પર હુમલો કરવાનું કહે છે. હકીકતો વગર, સામાન્ય શબ્દોમાં આજીજી કરવી, એ દિવસે સાંભળેલી બીજી દરેક ફરિયાદ જેવી લાગે છે. પહેલા ઇનકાર પછી હાર માની લેવાથી એને સંદેશ મળે છે કે સિસ્ટમ કામ કરી ગઈ.