नोकरशहा

त्यांची पद्धत

नोकरशहा या पात्राला तुमचे प्रकरण निकाली काढून पुढच्या व्यक्तीकडे वळायचे असते: अपवाद नाही, पायंडा नाही, वैयक्तिक काही नाही. त्यांची भाषा प्रक्रियेची आणि “असे केले जाते” अशा वाक्यांची असते; तुम्ही भरायला हवा होता तो फॉर्म दाखवला जातो, आणि नियम आपण बनवत नाही याची आठवण करून दिली जाते. हे जमते कारण पटवून द्यायला कुणी समोर आहे असेच वाटत नाही. विनवणीसमोर येतो एखादा नियम, रागासमोर येते बंद खिडकी, आणि काहीच शक्य नव्हते याची खात्री पटून तुम्ही बाहेर पडता. व्यवस्थेत अनेकदा थोडी लवचीकता असते, पण ही भूमिकाच ती लपवण्यासाठी बनलेली असते.

त्यांचे नेहमीचे बोल

• असं चालत नाही. नियम बनवणं माझं काम नाही, ते लागू करणं माझं काम आहे.
• या फॉर्मवर भावना नावाचा रकानाच नाही.
• तुम्ही अपील करू शकता. अपिलाची मुदत मागच्या मार्चमध्ये सुरू झाली आणि मागच्या मार्चमध्येच संपली.

काय कामी येते

धीराने आणि ठोसपणे मांडलेले माणुसकीचे प्रकरण, टेबलाला नव्हे तर टेबलामागच्या व्यक्तीला उद्देशून मांडलेले, त्यांना नमते घ्यायला लावते. पहिल्या नकारांमध्ये शांत राहा; तुम्ही हार मानाल किंवा भडकाल, अशीच त्यांची अपेक्षा असते. तुमची परिस्थिती नेमक्या, साध्या तथ्यांत सांगा, अशी तथ्ये जी कोणत्याही फॉर्मच्या रकान्यात बसत नाहीत. मग थेट, माणसाने माणसाला विचारावे तसे विचारा, अशा प्रकरणाकडे कोण लक्ष देऊ शकेल. आवाज न चढवता तथ्यांकडे परत येत राहा. कठोर व्यवस्थेत काम करणाऱ्या लोकांना, समोरची व्यक्ती दिसली की अनेकदा मार्ग सापडतो.

तुमचे उत्तरतुम्ही नियम लागू करता, हे मला समजतं. माझे वडील हॉस्पिटलमध्ये होते, त्यामुळे त्यांची मुदत चुकली. अशा प्रकरणाकडे कोण लक्ष देऊ शकेल?

काय अंगलट येते

ओरडणे किंवा धमकी देणे, यामुळे फाइल बंद करून पुढचा नंबर पुकारायला त्यांना कारण मिळते. नियम मूर्खपणाचे आहेत असा वाद घालणे म्हणजे त्यांना स्वतःच्याच कामावर हल्ला करायला सांगणे. तथ्ये न देता मोघम विनवण्या केल्या, तर त्या दिवसभरात येणाऱ्या इतर प्रत्येक तक्रारीसारख्याच वाटतात. पहिल्या नकारानंतरच हार मानली, तर व्यवस्थेने आपले काम केले, हे त्यांना कळते.