टोमणेबाज

त्यांची पद्धत

टोमणेबाज या पात्राला अशी प्रतिक्रिया हवी असते, जिच्याकडे बोट दाखवता येईल. वैयक्तिक टोमणा मारायचा, त्याला विनोद म्हणायचे, आणि वाट पाहायची, ही त्यांची रीत. तुम्हीही सोबत हसलात, तर टोमणा तसाच टिकून राहतो. तुम्ही भडकलात, तर ऐकणाऱ्यांकडे वळून तुमच्या रागाचाच वापर केला जातो, अडचण तुमच्यातच आहे याचा पुरावा म्हणून. हे जमते कारण दोन्ही मार्ग वाईट वाटतात: विरोध केला तर तुम्ही उगाच मनाला लावून घेता असे दिसते, गप्प राहिलात तर तुम्हाला ते मान्य आहे असे वाटते. विनोदाचा आडोसा मिळाल्यामुळे, टोमण्याचा त्याच्या स्वतःच्या बळावर बचाव कधीच करावा लागत नाही.

त्यांचे नेहमीचे बोल

• या, या, शेवटी आलात तर. रात्र वाईट गेली, की चेहरा आता असाच असतो?
• शांत व्हा, गंमत केली. बापरे. पाहिलंत? सगळे तुमच्याबद्दल हेच तर म्हणतात.
• आज जरा जास्तच मनाला लावून घेताय, हं? मी फक्त सगळ्यांच्या मनातलं सांगितलं.

काय कामी येते

तुम्ही स्थिर राहून, न चिडता आणि आमिषाला बळी न पडता, टोमणा साध्या शब्दांत उघडपणे बोलून दाखवला, की त्यांना नमते घ्यावे लागते. त्यांनी काय म्हटले ते सांगा, ते तुम्हाला मजेशीर वाटले नाही हे सांगा, आणि तिथेच थांबा. भाषण नको, उलट अपमानही नको. तो विनोदच होता असा आग्रह धरला गेला, तरी तो विनोद होता की नाही यावर वाद घालू नका. तुमचा मुद्दा एकदा, शांतपणे, पुन्हा सांगा आणि संभाषण पुढे न्या. प्रत्येक शांत उत्तर, ज्या प्रतिक्रियेसाठी हे सगळे चालले होते, तीच हिरावून घेते. काही चालींनंतर हे नाटक चालेनासे होते, आणि बरेच लोक ते सोडून देतात, किंवा रेषा ओलांडली गेली हे मान्य करतात.

तुमचे उत्तरहा माझ्या दिसण्यावरचा टोमणा होता, आणि मला त्यात हसण्यासारखं काही वाटत नाही. आता, आपल्या प्लॅनकडे परत येऊ.

काय अंगलट येते

उघडपणे चिडणे हेच तर त्यांना हवे असते, कारण आता त्यांच्याकडे बोट दाखवायला काहीतरी असते. उलट तुम्हीही टोमणा मारला, तर अशी स्पर्धा सुरू होते, ज्यात त्यांचाच हात वरचढ असतो. वाद टाळण्यासाठी हसून सोडून दिले, तर ती रेषा ओलांडायला मोकळीक आहे हे त्यांना कळते. का दुखले याची लांबलचक स्पष्टीकरणे त्यांना आणखी मसाला पुरवतात.