ਤਾਨੇਬਾਜ਼

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

ਤਾਨੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਚੁੱਕੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਚੋਭ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਡੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਓ, ਤਾਂ ਚੋਭ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭੜਕ ਪਓ, ਤਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਨਸਾਨ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਇਸ ਲਈ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਮਾੜੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ: ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਨ ’ਤੇ ਗੱਲ-ਗੱਲ ’ਤੇ ਚਿੜਨ ਦਾ ਠੱਪਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਮਜ਼ਾਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਢਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੋਭ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਕਦੇ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ

• ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਨ ਤਾਂ ਹੋਏ। ਰਾਤ ਔਖੀ ਲੰਘੀ, ਜਾਂ ਹੁਣ ਚਿਹਰਾ ਹੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
• ਆਰਾਮ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ। ਵਾਹ। ਦੇਖਿਆ? ਇਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ।
• ਅੱਜ ਤਾਂ ਨੱਕ ’ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੈ, ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਸ ਉਹੀ ਕਿਹਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਨੇ।

ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਉਦੋਂ ਨਰਮ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਚੋਭ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਓ, ਬਿਨਾਂ ਭੜਕੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ। ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਓ। ਨਾ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਣ, ਨਾ ਜਵਾਬੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ। ਜਦੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ’ਤੇ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਓ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰੋ। ਹਰ ਸ਼ਾਂਤ ਜਵਾਬ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਵਾਰੀਆਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਾਟਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤਾਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ।

ਤੁਸੀਂ ਕਹੋਇਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ’ਤੇ ਚੋਭ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਚਲੋ, ਹੁਣ ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈਏ।

ਕੀ ਉਲਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ

ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੜਕ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਂਗਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚੋਭ ਮਾਰਨਾ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੋੜ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਮਾਹੌਲ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੱਸ ਕੇ ਟਾਲ ਦੇਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਮੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਿ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਚੁਭੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਸਾਲਾ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।