અપરાધભાવ જગાડનાર

એ કેવી રીતે વર્તે છે

એ ઇચ્છે છે કે તમે કંઈક કરો, પણ એની સીધી માગણી એ ક્યારેય કરે નહીં. એને બદલે એ વાત કરે છે કે એણે કેટલું આપ્યું છે, એને કેટલો થાક લાગે છે, એની કદર કેટલી ઓછી થાય છે, અને બાકીનું તમને જાતે સમજવા દે છે. માગણી થઈ જ નથી, એટલે ના પાડવા જેવું કંઈ નથી. બચે છે ફક્ત એક ખરાબ લાગણી, અને હા પાડવી એનો અંત લાવવાનો સૌથી ઝડપી રસ્તો છે. આ યુક્તિ એવા લોકો પર સૌથી વધુ ચાલે છે જેમને એની પરવા છે, એટલે જ એ ઘણી વાર નજીકના મિત્રો અને પરિવાર તરફથી આવે છે.

એ કેવું બોલે છે

• તારા માટે મેં આટલું બધું કર્યું, અને બદલામાં આ મળે છે.
• કંઈ વાંધો નહીં. હું સંભાળી લઈશ. હંમેશાં સંભાળી જ લઉં છું. મારી ચિંતા ન કર.
• ના, ના, તું જા. મારા વગર મજા કર.

શું અસર કરે છે

હૂંફ અને સ્પષ્ટતા એકસાથે આવે, તો એની પાસે કોઈ જવાબ નથી હોતો. એણે જે કર્યું છે કે એને જે લાગે છે એ સ્વીકારો, પછી તમારી મર્યાદા એક સીધા વાક્યમાં કહો, અને એના બદલે તમે શું આપી શકો એ જણાવો. એ ફરી નિસાસો નાખે, તો નવાં કારણો ઉમેર્યા વગર એ જ મર્યાદા એ જ પ્રેમાળ સૂરમાં ફરી કહો. એને ખરેખર શું જોઈએ છે એ પૂછવાથી પણ મદદ મળે છે, કારણ કે છુપાયેલી માગણી ખુલ્લામાં આવે છે, જ્યાં તમે એનો જવાબ આપી શકો. કેટલાક દાવ સુધી પ્રેમાળ રહો અને રેખા ખસેડો નહીં. અપરાધભાવને પકડવા કંઈ ન મળે, ત્યારે આ યુક્તિ કામ કરતી બંધ થઈ જાય છે.

તમારો જવાબમને ખબર છે કે તમે મારા માટે ઘણું કર્યું છે, અને હું એ માટે આભારી છું. શનિવારે મારાથી નહીં અવાય. રવિવારે બપોરે તમારી સાથે જમવાનું મને બહુ ગમશે.

શું ઊલટું પડે છે

લાંબી સમજૂતી વાત બગાડે છે, કારણ કે દરેક કારણ દુભાવા માટેનો નવો મુદ્દો બને છે. બચાવમાં આવી જવું કે એના પર અપરાધભાવ જગાડવાનો આરોપ મૂકવો એને બતાવવા માટે નવો ઘા આપે છે. મનમાં કડવાશ રાખીને હા પાડવાથી એ શીખે છે કે આ રીત કામ કરે છે. એ નિરાશ છે એ માટે નહીં, પણ તમારા નિર્ણય માટે માફી માગવાથી એને એ નિર્ણય ફરી ખોલવાનું આમંત્રણ મળે છે.