રાઈનો પહાડ કરનાર

એ કેવી રીતે વર્તે છે

એને દરેક વાત કટોકટી જેવી લાગે છે, અને એ દિલથી એવું માને છે. નાની સમસ્યા આવે, અને એ ત્રણ પગલાં આગળ કૂદીને સૌથી ખરાબ પરિણામ સુધી પહોંચી જાય છે. એને જોઈએ છે કે કોઈ એનો ગભરાટ ઝીલી લે અને કહે કે બધું ઠીક થઈ જશે. આવું એટલે થાય છે કે એને સાચે જ ડર લાગે છે, અને ડર ચેપી હોય છે. કાં તો તમે પણ એની સાથે ગભરાવા લાગો છો, કાં તો ઉતાવળે આશ્વાસન અને ઉકેલો લઈને દોડી જાઓ છો. બંનેમાં ધ્યાન એણે કલ્પેલી આફત પર જ રહે છે, અને ખરી સમસ્યા, જે સામાન્ય રીતે ઘણી નાની હોય છે, ક્યારેય જોવાતી જ નથી.

એ કેવું બોલે છે

• આનાથી તો બધું બરબાદ થઈ જશે.
• બીજી બધી વાતો ઉપરથી હવે આ? મારાથી નહીં પહોંચી વળાય.
• હવે મારે શું કરવું? મને કહો, શું કરું?

શું અસર કરે છે

એને ડર એવી શાંત, હકીકતો પર આધારિત રજૂઆતનો છે, જે આ આફત છે એમ માનવાની ના પાડે અને વાતને ખરી, નાની સમસ્યા પર પાછી લાવે. પહેલાં સ્વીકારો કે એને ડર લાગે છે, પછી હકીકતો સીધી કહો. ખરેખર શું થયું છે અને શું નથી થયું, એ કહો. પૂછો કે પહેલું નક્કર પગલું કયું છે, અને જવાબ એને જ આપવા દો. એ ફરી ગભરાટના ચક્કરમાં પડશે, એક કરતાં વધુ વાર. દર વખતે ધીમા અને સ્થિર રહો અને એ જ હકીકતો ફરી કહો. સમસ્યા એના ખરા કદમાં દેખાય, એ પહેલાં સામાન્ય રીતે કેટલાક શાંત દાવ લાગે છે.

તમારો જવાબતમને કેટલી ચિંતા છે એ મને સમજાય છે. અત્યારે હકીકત એટલી છે કે એક ડેડલાઇન એક દિવસ મોડી થઈ છે. આજે એ માટે આપણે કઈ એક વસ્તુ કરી શકીએ?

શું ઊલટું પડે છે

એની સાથે ગભરાવાથી એને ખાતરી થાય છે કે આફત સાચી છે. શાંત થવાનું કહેવું, કે એ વધુ પડતી પ્રતિક્રિયા આપે છે એમ કહેવું, એને અવગણના જેવું લાગે છે અને ગભરાટ વધુ ઊંચે ચડે છે. બધું હાથમાં લઈને એના માટે ઉકેલી આપવાથી એ શીખે છે કે ગભરાટથી કામ થઈ જાય છે. “કંઈ નથી થયું” કહીને વાત ઉડાવી દેવાથી ખરી સમસ્યા છૂટી જાય છે, અને એ વાત એ પણ જાણે છે.