Hợp tác

Đó là gì

Hợp tác nghĩa là vừa quyết đoán vừa phối hợp: bạn quan tâm đến nhu cầu của mình lẫn của người kia, và không đánh đổi bên này lấy bên kia trước khi tìm cách đáp ứng cả hai. Thay vì tranh cãi về lập trường, bạn tìm những lý do nằm bên dưới. Vì sao nửa kia muốn mua xe? Vì sao đồng nghiệp cứ trễ hạn bàn giao? Khi những lý do đó được nói ra, sẽ xuất hiện những lựa chọn mà ban đầu không ai nhìn thấy. Hợp tác cần thời gian, sự tin tưởng và sự sẵn lòng cởi mở về điều mình cần, vì thế đây có thể là phong cách đòi hỏi nhiều nhất. Những người mặc định chọn nó thường tin rằng phần lớn xung đột có thể kết thúc mà không ai thật sự thua.

Nghe như thế nào

• Bạn cho tôi biết điều gì quan trọng nhất với bạn trong chuyện này nhé.
• Tôi cần thế này. Còn bạn cần gì?
• Mình cùng tìm cách nào ổn cho cả hai nhé.

Khi nào hữu ích

Hợp tác là lựa chọn đúng khi nhu cầu của cả hai bên đều quan trọng đến mức không thể từ bỏ, và mối quan hệ vẫn còn tiếp tục sau cuộc trò chuyện này. Nó hiệu quả với những vấn đề cứ lặp đi lặp lại, như cách một cặp đôi chia việc nhà hay cách một nhóm bàn giao công việc, vì giải pháp cùng nhau xây dựng là giải pháp cả hai sẽ theo đến cùng. Nó làm lộ ra những thông tin mà một thỏa thuận chớp nhoáng bỏ sót, và thường kết thúc bằng một kế hoạch tốt hơn kế hoạch ban đầu của cả hai bên. Nó cũng xây dựng lòng tin: người ta nhớ cảm giác được hỏi mình cần gì. Với những quyết định có hệ quả lâu dài, thời gian bỏ ra thường rất đáng.

Cái giá bạn phải trả

Hợp tác thì chậm, và không phải vấn đề nào cũng đáng như vậy. Chọn nhà hàng không cần bàn về nhu cầu sâu xa của từng người, và cố làm thế có thể khiến mọi người mệt mỏi. Nó cũng phụ thuộc vào việc người kia có tham gia hay không. Với người không chịu tham gia, cứ nói chung chung hoặc chỉ muốn thắng, sự cởi mở có thể trở thành bất lợi cho bạn: bạn chia sẻ nhu cầu của mình, người kia không chia sẻ gì, và rốt cuộc bạn cho đi nhiều hơn dự định. Một số người theo phong cách này còn dùng những cuộc bàn bạc bất tận để trì hoãn một quyết định khó, nên một xung đột cần câu trả lời lại chỉ nhận thêm một cuộc họp nữa.

Cách linh hoạt hơn

Bỏ công sức tương xứng với mức độ hệ trọng. Trước khi bắt đầu, hãy tự hỏi một tháng nữa chuyện này còn quan trọng đến đâu. Nếu câu trả lời là không mấy, một thỏa hiệp nhanh hoặc đơn giản là cho qua cũng được. Đặt giới hạn cho cuộc bàn bạc, chẳng hạn một cuộc trò chuyện hay một buổi tối, và thống nhất rằng nếu đến lúc đó chưa có gì tốt hơn, cả hai sẽ chọn một phương án hợp lý rồi đi tiếp. Để ý xem người kia có thật sự tham gia không: nếu câu hỏi của bạn cứ nhận về những câu trả lời mơ hồ, hãy nói thẳng điều đó và đề nghị người kia nêu một lập trường cụ thể. Và hãy tập tự quyết khi quyết định thuộc về bạn. Không phải cuộc trò chuyện nào cũng cần đồng thuận, và một quyết định rõ ràng cũng là một cách tôn trọng.