સહયોગ

એ શું છે

સહયોગ એટલે એક સાથે આગ્રહી અને સહકારી હોવું: તમને તમારી જરૂરિયાતોની પણ પરવા છે અને સામેની વ્યક્તિની જરૂરિયાતોની પણ, અને બંનેને સંતોષે એવો રસ્તો શોધી ન લો ત્યાં સુધી તમે એકના ભોગે બીજી સ્વીકારવા તૈયાર નથી. વલણો પર દલીલ કરવાને બદલે, તમે એની પાછળનાં કારણો શોધો છો. જીવનસાથીને કાર કેમ જોઈએ છે? સહકર્મીનું કામ વારંવાર સમયસર કેમ નથી આવતું? એક વાર આ કારણો સામે આવે, પછી એવા વિકલ્પો દેખાવા લાગે છે જે શરૂઆતમાં કોઈને દેખાયા ન હતા. સહયોગ માટે સમય, વિશ્વાસ અને તમારી જરૂરિયાત વિશે ખુલ્લા મનથી વાત કરવાની તૈયારી જોઈએ, એટલે જ એ સૌથી વધુ મહેનત માગતી શૈલી લાગી શકે. જે લોકો સ્વાભાવિક રીતે સહયોગ તરફ વળે છે, તેઓ સામાન્ય રીતે માને છે કે મોટા ભાગના સંઘર્ષ એવી રીતે પૂરા થઈ શકે કે કોઈ ખરેખર હારે નહીં.

એ કેવી સંભળાય છે

• મને સમજાવો, આમાં તમારા માટે સૌથી મહત્ત્વનું શું છે?
• મારે આ જોઈએ છે. તમારે શું જોઈએ છે?
• ચાલો, આપણા બંનેને ફાવે એવું કંઈક શોધીએ.

ક્યાં કામ આવે છે

જ્યારે બંને પક્ષની જરૂરિયાતો જતી ન કરી શકાય એટલી મહત્ત્વની હોય, અને આ વાતચીત પછી પણ સંબંધ ચાલુ રહેવાનો હોય, ત્યારે સહયોગ યોગ્ય પસંદગી છે. વારંવાર પાછી આવતી સમસ્યાઓમાં એ ખાસ ઉપયોગી નીવડે છે, જેમ કે દંપતી ઘરકામ કેવી રીતે વહેંચે કે ટીમ કામ કેવી રીતે એકબીજાને સોંપે, કારણ કે સાથે મળીને ઘડેલો ઉકેલ બંને જણ પાળે છે. ઝડપી સોદામાં છૂટી જાય એવી માહિતી એ બહાર લાવે છે, અને ઘણી વાર બંને પક્ષની શરૂઆતની યોજના કરતાં વધુ સારી યોજના પર વાત પૂરી થાય છે. એ વિશ્વાસ પણ બાંધે છે: લોકોને યાદ રહે છે કે એમને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે એમને શું જોઈએ છે. લાંબા ગાળાની અસરવાળા નિર્ણયોમાં, એમાં જતો સમય સામાન્ય રીતે સાર્થક નીવડે છે.

તમારે શું કિંમત ચૂકવવી પડે

સહયોગ ધીમો છે, અને દરેક સમસ્યા એના લાયક નથી હોતી. રેસ્ટોરન્ટ પસંદ કરવા માટે દરેકની ઊંડી જરૂરિયાતોની ચર્ચાની જરૂર નથી, અને એવી ચર્ચા કરવાનો પ્રયત્ન લોકોને થકવી શકે છે. એ સામેની વ્યક્તિની ભાગીદારી પર પણ આધાર રાખે છે. જે વ્યક્તિ જોડાય જ નહીં, ગોળગોળ વાત કરે કે ફક્ત જીતવા માગે, એની સામે તમારી નિખાલસતા તમારી વિરુદ્ધ જઈ શકે: તમે તમારી જરૂરિયાતો કહો, એ કંઈ ન કહે, અને તમે ધાર્યું હતું એના કરતાં વધુ આપી બેસો. સહયોગ પસંદ કરનારા કેટલાક લોકો મુશ્કેલ નિર્ણય પાછળ ઠેલવા માટે અંતહીન ચર્ચાનો આશરો પણ લે છે, એટલે જે સંઘર્ષને જવાબ જોઈતો હતો, એને જવાબને બદલે વધુ એક મીટિંગ મળે છે.

દાયરો કેવી રીતે વધારવો

મહેનત એટલી જ કરો જેટલું વાતનું મહત્ત્વ હોય. શરૂ કરતાં પહેલાં જાતને પૂછો કે એક મહિના પછી આ વાતનું કેટલું મહત્ત્વ રહેશે. જો જવાબ બહુ નહીં હોય, તો ઝડપી સમાધાન કે વાત જતી કરવી પણ ચાલે. ચર્ચાની એક મર્યાદા નક્કી કરો, જેમ કે એક વાતચીત કે એક સાંજ, અને સાથે નક્કી કરો કે ત્યાં સુધીમાં વધુ સારું કંઈ ન મળે તો કોઈ વાજબી વિકલ્પ પસંદ કરીને આગળ વધશો. ધ્યાન આપો કે સામેની વ્યક્તિ ખરેખર ભાગ લે છે કે નહીં: તમારા પ્રશ્નોના જવાબ વારંવાર ગોળગોળ મળે, તો એ સીધું કહો અને સ્પષ્ટ વલણ માગો. અને જ્યાં નિર્ણય તમારો હોય, ત્યાં જાતે નિર્ણય લેવાનો અભ્યાસ કરો. દરેક વાતચીતમાં સહમતિ જરૂરી નથી, અને સ્પષ્ટ નિર્ણય પણ પોતાની રીતે એક પ્રકારનું માન છે.