सहयोग

ही शैली काय आहे

सहयोग म्हणजे एकाच वेळी ठाम आणि सहकार्यशील असणं: तुम्हाला तुमच्या गरजांचीही पर्वा असते आणि त्यांच्याही, आणि दोन्ही पूर्ण करण्याचा मार्ग शोधल्याशिवाय तुम्ही एकीसाठी दुसरीचा बळी देत नाही. भूमिकांवरून वाद घालण्याऐवजी तुम्ही त्यामागची कारणं शोधता. जोडीदाराला कार का हवी आहे? सहकाऱ्यांकडून त्यांचा भाग वेळेत का येत नाही? ती कारणं समोर आली की असे पर्याय दिसू लागतात जे सुरुवातीला दोघांनाही दिसले नव्हते. सहयोगाला वेळ, विश्वास आणि आपल्या गरजांबद्दल मोकळेपणाने बोलण्याची तयारी लागते, म्हणूनच ही सगळ्यात जास्त मेहनतीची शैली वाटू शकते. ज्यांची ही सहज शैली असते, त्यांचा सहसा विश्वास असतो की बहुतेक वाद कुणीही खऱ्या अर्थाने न हरता संपू शकतात.

बोलण्यात कशी दिसते

• इथे तुमच्यासाठी सगळ्यात महत्त्वाचं काय आहे, ते मला समजावून सांगा.
• मला हे हवंय. तुम्हाला काय हवंय?
• आपल्या दोघांनाही जमेल असं काहीतरी शोधूया.

कुठे उपयोगी पडते

दोन्ही बाजूंच्या गरजा सोडून देता येणार नाहीत इतक्या महत्त्वाच्या असतील, आणि हे संभाषण संपल्यावरही नातं पुढे चालणार असेल, तेव्हा सहयोग योग्य ठरतो. पुन्हा पुन्हा उद्भवणाऱ्या प्रश्नांसाठी तो चांगला चालतो, जसं जोडप्यात घरकामाची वाटणी किंवा टीममध्ये कामाची देवाणघेवाण, कारण मिळून तयार केलेला उपाय दोघंही पाळतात. झटपट सौद्यात सुटून जाणारी माहिती यातून समोर येते, आणि अनेकदा दोन्ही बाजूंनी सुरुवातीला आणलेल्या योजनेपेक्षा चांगली योजना हाती लागते. यातून विश्वासही वाढतो: आपल्याला काय हवं ते विचारलं गेलं होतं, हे लोक लक्षात ठेवतात. दूरगामी परिणाम असलेल्या निर्णयांसाठी लागणारा वेळ सहसा सार्थकी लागतो.

तुम्हाला काय किंमत मोजावी लागते

सहयोग वेळखाऊ असतो, आणि प्रत्येक प्रश्नाला त्याची गरज नसते. हॉटेल निवडण्यासाठी सगळ्यांच्या खोलवरच्या गरजांवर चर्चा करायची गरज नाही, आणि तसा प्रयत्न लोकांना थकवू शकतो. शिवाय समोरची व्यक्ती सहभागी होण्यावर तो अवलंबून असतो. जी व्यक्ती चर्चेत उतरतच नाही, मोघम बोलते किंवा फक्त जिंकायचं पाहते, तिच्यासमोर तुमचा मोकळेपणा तुमच्याच विरोधात जाऊ शकतो: तुम्ही तुमच्या गरजा सांगता, समोरून काहीच येत नाही, आणि तुम्ही ठरवलं होतं त्यापेक्षा जास्त देऊन बसता. सहयोगाची शैली वापरणारे काही लोक अवघड निर्णय पुढे ढकलण्यासाठी न संपणाऱ्या चर्चांचा वापर करतात, त्यामुळे ज्या वादाला उत्तर हवं होतं त्याला आणखी एक मीटिंग मिळते.

आवाका कसा वाढवायचा

प्रयत्न किती करायचे ते पणाला काय लागलंय त्यानुसार ठरवा. सुरुवात करण्याआधी स्वतःला विचारा, महिन्याभराने याला कितपत महत्त्व असेल? उत्तर फारसं नाही असेल, तर झटपट तडजोड किंवा सरळ सोडून देणं पुरेसं आहे. चर्चेला एक मर्यादा घाला, जसं एक संभाषण किंवा एक संध्याकाळ, आणि तोपर्यंत यापेक्षा चांगलं काही सुचलं नाही तर एखादा वाजवी पर्याय निवडून पुढे जायचं, असं आधीच ठरवा. समोरची व्यक्ती खरंच सहभागी होतेय का, याकडे लक्ष द्या: तुमच्या प्रश्नांना सतत मोघम उत्तरं मिळत असतील, तर तसं स्पष्ट सांगा आणि ठोस भूमिका मागा. आणि निर्णय तुमचा असेल तेव्हा तो स्वतःच घेण्याचा सराव करा. प्रत्येक संभाषणात सहमती हवीच असं नाही, आणि स्पष्ट निर्णय हादेखील आदराचाच एक प्रकार असतो.