ટાળવું

એ શું છે

ટાળવું એટલે, ઓછામાં ઓછું અત્યાર પૂરતું, ન તો તમારા પરિણામ માટે જોર કરવું કે ન તો સામેની વ્યક્તિના પરિણામ માટે કામ કરવું. તમે કોઈ ટિપ્પણી સાંભળી ન સાંભળી કરો છો, મુશ્કેલ વાતચીત પાછળ ઠેલો છો, કે બસ રૂમમાંથી બહાર નીકળી જાઓ છો. એમાં આગ્રહ પણ ઓછો હોય છે અને સહકાર પણ ઓછો, પણ એ પરવા ન હોવા જેવું નથી. ઘણી વાર એ સમજીવિચારીને લીધેલો નિર્ણય હોય છે: આ યોગ્ય સમય નથી, આ યોગ્ય વ્યક્તિ નથી, કે આ એટલું મહત્ત્વનું નથી. ટાળવા તરફ ઝૂકતા ઘણા લોકો ચકોર હોય છે અને રૂમનો માહોલ તરત પારખી લે છે. ઝઘડાની કિંમત એમને સ્પષ્ટ દેખાય છે, ક્યારેક બીજા કોઈ કરતાં પણ વધુ સ્પષ્ટ, અને એક મુદ્દો જીતવા કરતાં શાંતિ જાળવવી એમને વધારે ગમે છે.

એ કેવી સંભળાય છે

• અત્યારે આ વાતમાં ન પડીએ.
• જવા દો ને. એના માટે ઝઘડો કરવા જેવો નથી.
• આની વાત આપણે પછી ક્યારેક કરીએ?

ક્યાં કામ આવે છે

લોકો સ્વીકારે છે એના કરતાં વધુ વાર ટાળવું યોગ્ય પસંદગી હોય છે. મુદ્દો નજીવો હોય ત્યારે, વાત જવા દેવાથી બધાનો સમય અને શક્તિ બચે છે. લાગણીઓ ઊકળતી હોય ત્યારે, થોડા દૂર ખસી જવાથી બધાનું મગજ શાંત થાય છે, અને પછીની વાતચીત વધુ સારી રીતે થાય છે. પરિણામ બદલવાની તમારી પાસે કોઈ સત્તા ન હોય, કે સામેની વ્યક્તિ સ્પષ્ટ રીતે ઝઘડાના મૂડમાં હોય, ત્યારે વાતમાં ન પડવું તમારું રક્ષણ કરે છે. બોલતાં પહેલાં હકીકતો ભેગી કરવા કે વિચારવા માટે પણ એ સમય આપે છે. કઈ લડાઈ લડવી એ પસંદ કરવું એ સાચી આવડત છે, અને એનો અર્થ એ કે જ્યારે તમે ખરેખર બોલો છો, ત્યારે લોકો સાંભળે છે.

તમારે શું કિંમત ચૂકવવી પડે

તમે જે સમસ્યાઓથી દૂર રહો છો, એ ઘણી વાર તમારી રાહ જોતી રહે છે. એમ ને એમ છોડી દીધેલી નાની ચીડ રોષમાં ફેરવાઈ શકે છે, અને આખરે જ્યારે એ બહાર આવે, ત્યારે જરૂર કરતાં મોટી બનીને આવી શકે. બીજાઓને કદાચ ખબર ન હોય કે તમે શું વિચારો છો કે તમને શું જોઈએ છે, એટલે નિર્ણયો તમારા વગર લેવાઈ જાય છે. કેટલાક તમારા મૌનને સહમતિ સમજશે, અને બીજા શીખી જશે કે એ વારંવાર મર્યાદા ઓળંગી શકે છે, કારણ કે કંઈ થતું નથી. ટાળવાથી તમારો અભ્યાસ પણ છૂટી જાય છે: તમે મુશ્કેલ વાતો જેટલી ઓછી ઉઠાવો, એટલી દરેક વાત વધુ ભારે લાગે. અને જેને દુઃખ પહોંચ્યું હોય, એ તમારા અંતરને પરવાના અભાવ તરીકે સમજી શકે.

દાયરો કેવી રીતે વધારવો

નાનેથી શરૂઆત કરો. આ અઠવાડિયે એક નાની વાત પસંદ કરો જે તમે સામાન્ય રીતે જવા દો, અને એને એક શાંત વાક્યમાં કહી દો, જેમ કે બિલ દરેકે જે મંગાવ્યું એ પ્રમાણે વહેંચવાનું કહેવું. ધ્યાન આપો કે એ કહ્યા પછી પણ બધું બરાબર રહે છે. જ્યારે તમને ખરેખર સમય જોઈએ, ત્યારે વાતને ચોક્કસ સમય સુધી જ મુલતવી રાખો: એ વાત ફરી ક્યારે છેડશો એ કહો, અને પછી ખરેખર છેડો. મુશ્કેલ વાતચીત પહેલાં, તમે જે એક વાત કહેવા માગો છો તે લખી લો, જેથી દબાણમાં શબ્દો શોધવા ન પડે. અને તમે શેનાથી બચીને ચાલો છો એ તપાસો. જો એ જ મુદ્દો વારંવાર પાછો આવે, કે કોઈને જુઓ ત્યારે દર વખતે મનમાં કંઈક ખટકે, તો એ જાતે ઓસરી નહીં જાય અને એને ઉઠાવવો યોગ્ય છે.