મીઠી છરી

એ કેવી રીતે વર્તે છે

એ તમારાથી નારાજ છે, અને ઇચ્છે છે કે તમને એની ખબર પડે, પણ એ કહેવું ન પડે. એટલે વાત આડકતરી રીતે બહાર આવે છે: ટૂંકું “વાહ.”, કટાક્ષવાળી પ્રશંસા, “કંઈ નહીં, હું ઠીક છું”, જે સ્પષ્ટપણે ઠીક નથી. દરેક ટિપ્પણીનો ઇનકાર થઈ શકે છે, એટલે તમે સૂર પર પ્રતિક્રિયા આપો, તો સમસ્યા ઊભી કરનાર તમે દેખાઓ છો. એટલે જ આ ચાલે છે. તમે ફરિયાદનું અનુમાન લગાવતા રહો છો, જે વાતો એણે ક્યારેય કહી જ નથી એ માટે માફી માગો છો, અને એના ગુસ્સાનો ભાર તમે વેંઢારો છો, જ્યારે એ શાંત અને નિર્દોષ રહે છે.

એ કેવું બોલે છે

• વાહ. ઠીક છે.
• કંઈ નહીં. હું ઠીક છું.
• ઓહ, છેવટે તને એ કરવાનો ટાઇમ મળ્યો. સરસ.

શું અસર કરે છે

એને સૌથી વધુ ડર એક સીધા, શાંત સવાલનો હોય છે કે ખરેખર વાંધો શું છે. આરોપ મૂક્યા વગર તમે જે જુઓ છો એ કહો, પછી પૂછો. અવાજ સ્થિર અને શબ્દો સાદા રાખો. પહેલી વાર એ કદાચ ફરી “હું ઠીક છું” કહીને વાત ટાળશે. કટાક્ષનો જવાબ આપવા ન બેસો અને સૂર વિશે દલીલ ન કરો. થોડી વધુ નરમાશથી ફરી પૂછો, અને જવાબ માટે જગ્યા રાખો. દરેક શાંત પુનરાવર્તન સાથે આડકતરો રસ્તો વાપરતા રહેવું અઘરું બને છે. આખરે એ કહે કે શું ખૂંચ્યું, ત્યારે જવાબ આપતાં પહેલાં આખી વાત સાંભળો.

તમારો જવાબતેં ઘણી વાર કહ્યું કે તું ઠીક છે, પણ એવું લાગતું નથી. ખરેખર તને શું ખૂંચે છે? મને કહી દે, હું સાંભળવા માગું છું.

શું ઊલટું પડે છે

એના કટાક્ષનો જવાબ કટાક્ષથી આપવાથી હરીફાઈ શરૂ થાય છે કે કોણ વધુ ઠંડો વ્યવહાર કરી શકે. એના પર આડકતરો વાર કરવાનો આરોપ મૂકવાથી એને ઇનકાર કરવાનું સહેલું થાય છે અને આક્રમક તમે દેખાઓ છો. કંઈ ધ્યાનમાં જ ન આવ્યું હોય એવો ડોળ કરવાથી એ શીખે છે કે આડકતરો રસ્તો સલામત છે. એણે ક્યારેય કહી જ નથી એવી વાત માટે વારંવાર માફી માગવાથી મૌનને ઇનામ મળે છે અને ખરી સમસ્યા એમની એમ રહી જાય છે.