ગેસલાઇટર

એ કેવી રીતે વર્તે છે

એ ઇચ્છે છે કે બનાવ વિશેનું એનું વર્ઝન જ બધાનું સ્વીકારેલું સત્ય બને. તમે બનેલી કોઈ વાત ઉઠાવો, તો એ ઇનકાર કરે છે, કહે છે કે તમને ખોટું યાદ છે, કે તમારી ચિંતાને જ એ વાતનો પુરાવો બનાવી દે છે કે તમે વધુ પડતા સંવેદનશીલ છો. તમારા આરોપ પર એના અવાજમાં દુઃખ સંભળાય છે, અને વાત ઉઠાવવા બદલ તમને જ લાગવા માંડે છે કે તમે અન્યાય કર્યો. આ એટલે ચાલે છે કે વિષય ચુપચાપ બદલાઈ જાય છે. તમે એક બનાવ વિશે વાત કરવા આવ્યા હતા, અને હવે તમારી પોતાની વિશ્વસનીયતા પર દલીલ ચાલે છે, અને દરેક વધારાના બચાવ સાથે એવું લાગે છે કે તમને જ પોતાની વાત પર ઓછો ભરોસો છે.

એ કેવું બોલે છે

• એવું કંઈ થયું જ નહોતું.
• મેં એવું ક્યારેય કહ્યું જ નથી. તું મારા નામે ખોટી વાત ચડાવે છે.
• આ વાત ફરી ઉખેળવી છે તારે? આટલું બધું થયા પછી પણ?

શું અસર કરે છે

શાંતિથી કહેલી ચોક્કસ હકીકતો જ એવી વસ્તુ છે જેને એ ફગાવી ન શકે. તારીખ, મેસેજ, ચોક્કસ શબ્દો કહો, અને સ્થિર અવાજે કહો. તમારી યાદશક્તિ સારી છે એવું એ સ્વીકારે, એ જરૂરી નથી. રેકોર્ડ બતાવો અને હવે આગળ શું થશે એ તરફ વળો. એ વાત ફેરવે, ત્યારે અવાજ ઊંચો કર્યા વગર કે લાગણી ઉમેર્યા વગર એ જ હકીકત પર પાછા આવો, અને જરૂર પડે તો કેટલાક દાવ સુધી એને દોહરાવો. જે નક્કી થાય એ સાથે સાથે લેખિતમાં લેતા જાઓ. સ્થિર હકીકત સામે એના ઇનકારને ધક્કો મારવા જેવું કંઈ મળતું નથી.

તમારો જવાબ12 તારીખના તારા મેસેજમાં લખ્યું છે કે તું શુક્રવારે મોકલીશ. યાદશક્તિ વિશે હું દલીલ નહીં કરું. મને એ ક્યારે મળશે?

શું ઊલટું પડે છે

તમારી યાદશક્તિ વિશે દલીલ કરવાથી વાત બગડે છે, કારણ કે એને એ જ દલીલ જોઈએ છે. લાગણીશીલ થઈ જવાથી એ આખી વાતને લાગણીનો મામલો કહી શકે છે. લાંબી સમજૂતી, એકસાથે ઘણાં ઉદાહરણો, કે એના પર જૂઠનો આરોપ મૂકવો, આ બધું એને ઇનકાર કરવા માટે વધુ મુદ્દા અને દુઃખી થવાનો દેખાવ કરવાનું કારણ આપે છે. વાત શાંત પાડવા માફી માગવાથી એનું વર્ઝન જ ટકી જાય છે.