स्पर्धा

ही शैली काय आहे

स्पर्धा म्हणजे स्वतःच्या भूमिकेला प्राधान्य देणं आणि ती मान्य करून घेण्यासाठी प्रयत्न करणं. तुम्हाला काय हवं ते तुम्ही सांगता, कारणं देऊन ते पटवून देता, आणि विरोध झाला तरी आग्रह सोडत नाही. ही शैली ठाम आहे, पण फारशी सहकार्याची नाही: त्या क्षणी सगळ्यांच्या सोयीपेक्षा तुमचा निकाल जास्त महत्त्वाचा असतो. याचा अर्थ ती शत्रुत्वाची आहे असा नाही. स्पर्धेकडे आधी वळणाऱ्या बहुतेक लोकांना गोष्टींची मनापासून पर्वा असते, ते पटकन विचार करतात आणि प्रश्न अर्धवट सोडणं त्यांना आवडत नाही. तुम्ही ही शैली सगळीकडे वापरत असाल, किंवा आयुष्याच्या एकाच भागात: घरी माघार घेणारे कितीतरी लोक डेडलाइन किंवा न्यायाचा प्रश्न आला की लगेच ठाम होतात. ताणाखाली हाच मार्ग प्रत्यक्ष कृती केल्यासारखा वाटतो.

बोलण्यात कशी दिसते

• तुमचं म्हणणं ऐकलं, पण माझं उत्तर अजूनही नाहीच.
• हे आजच ठरायला हवं, आणि माझ्या मते आपण असं करूया.
• ते काम माझं होतं, आणि त्याचं श्रेय मला मिळायला हवं.

कुठे उपयोगी पडते

महत्त्वाचं काहीतरी पणाला लागलेलं असताना आणि वेळ कमी असताना स्पर्धा योग्य ठरते. आणीबाणीत कुणीतरी निर्णय घ्यावाच लागतो, आणि एक स्पष्ट आवाज सगळ्यांनाच मदत करतो. कुणी तुमचा गैरफायदा घेत असेल, तर ही शैली तुमचं रक्षण करते: सहकाऱ्यांनी तुमच्या कामाचं श्रेय लाटणं, घरमालकांनी दुरुस्तीकडे दुर्लक्ष करणं, किंवा मित्रमंडळींपैकी कुणी तुम्ही आधीच सांगितलेली मर्यादा पुन्हा पुन्हा ओलांडणं. सुरक्षितता किंवा न्याय यांसारखं एखादं तत्त्व तुम्ही कधीच सोडणार नसाल, आणि खोटा मधला मार्ग फक्त तोच वाद पुढे ढकलणार असेल, तेव्हा हीच प्रामाणिक निवड असते. शिवाय तुम्हाला कुणी सहज दडपू शकत नाही.

तुम्हाला काय किंमत मोजावी लागते

याची किंमत सहसा नंतर, नात्यात दिसून येते. तुमच्याशी वादात हरलेले लोक असहमती व्यक्त करत राहण्याऐवजी अनेकदा गप्प होतात, त्यामुळे वाद तुम्ही जिंकता, पण त्यांना खरं काय वाटत होतं ते तुम्हाला कधीच कळत नाही. कालांतराने काही जण तुमच्याकडे प्रश्न घेऊन येणंच बंद करतात. दबाव आणला की समोरूनही दबाव येतो, आणि छोटा मतभेद कोण आधी माघार घेतो याची चढाओढ बनतो. तुमचं लक्ष निकालावर असल्यामुळे, तुमचं मत बदलू शकणारी माहिती तुमच्या नजरेतून सुटू शकते. आणि जे लोक स्वतःला मिटून घेतात किंवा दुखावले जातात, त्यांच्यावर दबावाचा परिणाम होत नाही. त्यातून ते फक्त तुमच्यापासून दूर राहायला शिकतात.

आवाका कसा वाढवायचा

तुमची स्पष्टता तशीच ठेवा आणि तिला कुतूहलाची जोड द्या. तुमची भूमिका मांडल्यानंतर समोरच्या व्यक्तीच्या भूमिकेबद्दल एक खरा प्रश्न विचारा, आणि तुम्ही उत्तर देण्याआधी त्यांचं पूर्ण उत्तर ऐकून घ्या. तुम्ही जे ऐकलं ते एका वाक्यात परत सांगा: आपल्याला समजून घेतलं गेलं असं वाटलं की लोक लक्षणीयरीत्या नरमतात, आणि तुमचं यात काहीच जात नाही. कोणत्या मुद्द्यांवर तुम्ही अजिबात हलणार नाही आणि कोणते मुद्दे देवाणघेवाणीत देऊ शकता, हे आधीच ठरवा, म्हणजे प्रत्येक गोष्टीचा पूर्ण ताकदीने बचाव करावा लागणार नाही. तुमच्या वेगाकडेही लक्ष द्या. तुम्ही भराभर आणि मोठ्याने बोलू लागलात, तर वेग कमी करा आणि आवाज खाली आणा, कारण तीव्रतेपेक्षा शांत ठामपणा जास्त पटवून देतो. आणि एखादा मुद्दा जिंकल्यावर नंतर समोरच्या व्यक्तीशी आवर्जून बोला, म्हणजे त्या मतभेदातून मनात दबलेली नाराजी उरणार नाही.