दुखावलेला मित्र

त्यांची पद्धत

दुखावलेला मित्र कोणताही खेळ खेळत नाही. तुम्ही त्यांना दुखावले आहे. ही मैत्री अजूनही तुमच्यासाठी महत्त्वाची आहे, हे त्यांना वादाने नव्हे तर कृतीतून कळायला हवे असते. त्यांचे बोलणे हळू आवाजात असते; मला राग आलेला नाही, असे सांगितले जाते, आणि सगळे विसरून जायला सांगितले जाते. यामुळेच हे अवघड होते, कारण विरोध करायला काही समोरच नसते. तुम्ही स्पष्टीकरण दिलेत, तर त्यांना त्या सबबी वाटतात. त्यांचा शब्द खरा मानून तुम्ही पुढे गेलात, तर तुम्हाला कधी कळलेच नाही, असा निष्कर्ष त्यांच्या मनात पक्का होतो. त्यांची शांतता खरी आहे, आणि तिच्याखाली दडलेली जखमही.

त्यांचे नेहमीचे बोल

• मला राग आलेला नाही. फक्त सारखा प्रश्न पडतो, हे मला तुझ्याकडून नाही, दुसऱ्या कुणाकडून तरी का कळलं?
• ठीक आहे. खरंच. मी जे म्हटलं ते विसरून जा.
• माझा चेहरा उतरला म्हणून माफी मागू नकोस. तुला खरंच ते दिसत असेल, तर माफी माग.

काय कामी येते

त्यांच्या मनापर्यंत पोहोचते ती कुठलीही सबब न जोडलेली, मनापासूनची आणि नेमकी माफी. तुम्ही काय केलेत ते सांगा, त्याची त्यांना काय किंमत मोजावी लागली ते सांगा, आणि त्याबद्दल तुम्हाला मनापासून वाईट वाटते हे सांगा. मग थांबा. माफीनंतर कोणतेही कारण जोडू नका, कारण कोणतेही कारण बचावासारखेच वाटते. त्यानंतरची शांतता त्यांच्यासाठी राहू द्या. त्यांनी तुमची परीक्षा पाहिली, तरी त्यावर ठाम राहा: ते तुम्हाला दिसते आहे हे पुन्हा सांगा, आणि आता त्यांना तुमच्याकडून काय हवे आहे ते विचारा. सावध राहण्यासारखे काहीच उरले नाही, की अनेकदा मैत्रीकडे पहिले पाऊल त्यांच्याकडूनच टाकले जाते.

तुमचे उत्तरतुला हे दुसऱ्या कुणाकडून कळलं, खरं तर ते तुला माझ्याकडून कळायला हवं होतं. माफ कर. त्यामुळे तुझं मन दुखावलं, आणि त्याला कारण मीच आहे.

काय अंगलट येते

तुमची कारणे कितीही खरी असली, तरी ती समजावून सांगणे म्हणजे स्वतःचा बचाव केल्यासारखे वाटते. सबब जोडलेली माफी, माफी न मागण्यापेक्षाही वाईट. ठीक आहे असे त्यांनी म्हटल्यावर त्यावर विश्वास ठेवून पुढे जाणे, यामुळे त्यांची भीती खरी ठरते. त्यांना लवकर बरे वाटावे म्हणून घाई केली, तर त्यांच्या दुःखापेक्षा तुमची सोय जास्त महत्त्वाची आहे, असे त्यांना वाटते.